İran’da, İran riyalinin ABD doları karşısında %50’den fazla değer kaybetmesiyle birlikte büyük protestolar patlak verdi. Ülkede aylardır süren derin ekonomik krizin üzerine enflasyon ve buna bağlı olarak günlük ihtiyaç maddelerindeki artış, büyük bir hoşnutsuzluk yaratıyordu. Molla rejimine ve tüm yolsuzluklarına duyulan mevcut nefretle birleşince, 28 Aralık’ta protestocular sokaklara döküldü .
Protestolar, öncelikle Tahran Çarşısı ve Tahran’daki diğer ticaret merkezlerindeki binlerce esnaf tarafından başlatıldı. Kısa süre sonra, coşku üniversite kampüslerine ve öğrencilere sıçrayınca, protestolar hızla Tahran ve Loristan da dahil olmak üzere diğer illere yayıldı.
Sokak hareketliliğinin yanı sıra, dükkan sahipleri çadırlarını kapattı ve bazı işçiler greve gitti. Protestoların başlangıcından bu yana, rejim milislerinin kışkırttığı şiddetli çatışmalarda ölümler yaşanıyor. Farsça kaynaklarda ve uluslararası internet ortamlarında dolaşan video ve görüntülerde, silahsız protestoculara karşı tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve fiziksel şiddet kullanıldığı görülüyor. Şimdiye kadar, 20 barışçıl protestocu (15 yaşında bir çocuk da dahil olmak üzere) Molla güçleri tarafından öldürüldü.
Cumhurbaşkanı Pezeshkian, ekonomik reformlara ve yolsuzlukla mücadeleye olan bağlılığını dile getirerek protestocuları sakinleştirmeye çalıştı. Ayrıca, bu protestolar sonucunda bazı önemli yetkililerin görevlerinden uzaklaştırdığı yönünde emsalsiz bir uygulama gerçekleştirildi.
Bu sırada, “soğuk hava” ve “enerji tasarrufu” gerekçesiyle şehir merkezlerinde ve üniversite kampüslerinde tatil ilan edildi. Bu hareket, protestoları sona erdirmek için uygulanan gayri resmi bir sokağa çıkma yasağı olarak değerlendiriliyor. Ancak rejimin boş vaatlerinin kamuoyu nezdinde hiçbir inandırıcılığı olmadığı için protestolar durmadı.
ABD-İsrail bloğu İran halkının haklı hoşnutsuzluğundan faydalanmaya fazlasıyla hevesli durumda. ABD Başkanı Donald Trump, muhafazakar sosyal medya platformu Truth Social’da, Molla rejimi herhangi bir protestocuyu öldürürse ABD’nin “hazır ve tetikte” olduğunu ve müdahale etmeye hazır olduğunu yazdı. İran halkı Trump’a ve onun saldırganlığına itibar etmiyor. Hem dünya hem de özellikle İranlılar için, ABD’den gelecek bir dış müdahalenin özgürlük veya insan hakları değil, hayal edilemez bir yıkım ve acı getireceği açıktır. Bu haydutluk ve şahinvari davranışa dikkatli yaklaşılmalıdır. Bu tür açıklamalar, örgütlenmemiş kitlelerin moralini bozmaktadır.
İran halkının giderek derinleşen yoksulluğu ve ülkeyi saran çok yönlü kriz, iki yönlü bir baskının sonucudur. Bir yandan, sert emperyalist ambargolar ve yaptırımlar ekonomiyi boğmaya devam ediyor. Diğer yandan, yozlaşmış kapitalist dinci rejim, toplumsal çöküşü ve eşitsizliği aktif olarak körüklüyor. Aynı zamanda, rejim özellikle İsrail’in doğrudan askeri saldırganlığının artan tehdidiyle karşı karşıya kaldıkça giderek daha fazla köşeye sıkışıyor.
Rejimin bariz kırılganlığına ve kitlelerin artan öfkesine rağmen, İran derin bir siyasi liderlik kriziyle karşı karşıya. Bu boşluk, emperyalist güçlerin Rıza Pehlevi’yi sözde bir alternatif olarak öne çıkarmasına ve dış çıkarların hizmetinde itibarını kaybetmiş bir figürü yeniden kullanmasına olanak sağladı.
Daha önce Irak ve Suriye’de görüldüğü gibi, İran şimdi de emperyalist müdahalenin hedefinde. Ancak ne Pahlavi gibi Batı destekli bir vekil, ne de gerici ve yozlaşmış dinci rejim ileriye dönük bir yol sunabilir. Kurtuluşa giden tek gerçek yol, İran’ın çalışan ve emekçi halkının örgütlü mücadelesi ve kolektif eyleminde yatmaktadır; zira yalnızca onlar hem iç baskıyı hem de emperyalist egemenliği devirebilecek güce sahiptir.
Molla rejimine son!
Yaşasın Sosyalist Orta Doğu Federasyonu!
#IranProtests #IranProtests2026 #Iran #Khamenei #pezeshkian
