Ä°ran’da, Ä°ran riyalinin ABD doları karşısında %50’den fazla deÄŸer kaybetmesiyle birlikte büyük protestolar patlak verdi. Ãœlkede aylardır süren derin ekonomik krizin üzerine enflasyon ve buna baÄŸlı olarak günlük ihtiyaç maddelerindeki artış, büyük bir hoÅŸnutsuzluk yaratıyordu. Molla rejimine ve tüm yolsuzluklarına duyulan mevcut nefretle birleÅŸince, 28 Aralık’ta protestocular sokaklara döküldü .
Protestolar, öncelikle Tahran Çarşısı ve Tahran’daki diÄŸer ticaret merkezlerindeki binlerce esnaf tarafından baÅŸlatıldı. Kısa süre sonra, coÅŸku üniversite kampüslerine ve öğrencilere sıçrayınca, protestolar hızla Tahran ve Loristan da dahil olmak üzere diÄŸer illere yayıldı.
Sokak hareketliliğinin yanı sıra, dükkan sahipleri çadırlarını kapattı ve bazı işçiler greve gitti. Protestoların başlangıcından bu yana, rejim milislerinin kışkırttığı şiddetli çatışmalarda ölümler yaşanıyor. Farsça kaynaklarda ve uluslararası internet ortamlarında dolaşan video ve görüntülerde, silahsız protestoculara karşı tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve fiziksel şiddet kullanıldığı görülüyor. Şimdiye kadar, 20 barışçıl protestocu (15 yaşında bir çocuk da dahil olmak üzere) Molla güçleri tarafından öldürüldü.
Cumhurbaşkanı Pezeshkian, ekonomik reformlara ve yolsuzlukla mücadeleye olan bağlılığını dile getirerek protestocuları sakinleştirmeye çalıştı. Ayrıca, bu protestolar sonucunda bazı önemli yetkililerin görevlerinden uzaklaştırdığı yönünde emsalsiz bir uygulama gerçekleştirildi.
Bu sırada, “soÄŸuk hava” ve “enerji tasarrufu” gerekçesiyle ÅŸehir merkezlerinde ve üniversite kampüslerinde tatil ilan edildi. Bu hareket, protestoları sona erdirmek için uygulanan gayri resmi bir sokaÄŸa çıkma yasağı olarak deÄŸerlendiriliyor. Ancak rejimin boÅŸ vaatlerinin kamuoyu nezdinde hiçbir inandırıcılığı olmadığı için protestolar durmadı.
ABD-Ä°srail bloÄŸu Ä°ran halkının haklı hoÅŸnutsuzluÄŸundan faydalanmaya fazlasıyla hevesli durumda. ABD BaÅŸkanı Donald Trump, muhafazakar sosyal medya platformu Truth Social’da, Molla rejimi herhangi bir protestocuyu öldürürse ABD’nin “hazır ve tetikte” olduÄŸunu ve müdahale etmeye hazır olduÄŸunu yazdı. Ä°ran halkı Trump’a ve onun saldırganlığına itibar etmiyor. Hem dünya hem de özellikle Ä°ranlılar için, ABD’den gelecek bir dış müdahalenin özgürlük veya insan hakları deÄŸil, hayal edilemez bir yıkım ve acı getireceÄŸi açıktır. Bu haydutluk ve ÅŸahinvari davranışa dikkatli yaklaşılmalıdır. Bu tür açıklamalar, örgütlenmemiÅŸ kitlelerin moralini bozmaktadır.
Ä°ran halkının giderek derinleÅŸen yoksulluÄŸu ve ülkeyi saran çok yönlü kriz, iki yönlü bir baskının sonucudur. Bir yandan, sert emperyalist ambargolar ve yaptırımlar ekonomiyi boÄŸmaya devam ediyor. DiÄŸer yandan, yozlaÅŸmış kapitalist dinci rejim, toplumsal çöküşü ve eÅŸitsizliÄŸi aktif olarak körüklüyor. Aynı zamanda, rejim özellikle Ä°srail’in doÄŸrudan askeri saldırganlığının artan tehdidiyle karşı karşıya kaldıkça giderek daha fazla köşeye sıkışıyor.
Rejimin bariz kırılganlığına ve kitlelerin artan öfkesine raÄŸmen, Ä°ran derin bir siyasi liderlik kriziyle karşı karşıya. Bu boÅŸluk, emperyalist güçlerin Rıza Pehlevi’yi sözde bir alternatif olarak öne çıkarmasına ve dış çıkarların hizmetinde itibarını kaybetmiÅŸ bir figürü yeniden kullanmasına olanak saÄŸladı.
Daha önce Irak ve Suriye’de görüldüğü gibi, Ä°ran ÅŸimdi de emperyalist müdahalenin hedefinde. Ancak ne Pahlavi gibi Batı destekli bir vekil, ne de gerici ve yozlaÅŸmış dinci rejim ileriye dönük bir yol sunabilir. KurtuluÅŸa giden tek gerçek yol, Ä°ran’ın çalışan ve emekçi halkının örgütlü mücadelesi ve kolektif eyleminde yatmaktadır; zira yalnızca onlar hem iç baskıyı hem de emperyalist egemenliÄŸi devirebilecek güce sahiptir.
Molla rejimine son!
Yaşasın Sosyalist Orta Doğu Federasyonu!
#IranProtests #IranProtests2026 #Iran #Khamenei #pezeshkian
